THỊ TRƯỜNG BIA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2021

Theo số liệu STATISTA.COM, Thị trường bia tại Việt Nam đang có dấu hiệu chựng lại ở tất cả các chỉ số theo dõi như: sản lượng tiêu thụ toàn thị trường, sức mua, lượng bia tiêu thụ trên đầu người,…


Sản lượng tiêu thụ bia tại Việt Nam vẫn gia tăng liên tục từ năm 2010 đến nay và dự báo đến 2021 sẽ đạt 4,455 tỷ lít bia thành phẩm các loại.
Tốc độ phát triển thì chia là 2 phân kỳ nhỏ:
– Phân kỳ 2010-2013: số liệu nghi nhận có sự “bất ổn” khi sản lượng năm 2011, 2012 lần lượt 14,8% và 20,1% rồi rớt xuống còn 1,8% vào năm 2013. Tốc độ tăng trưởng bình quân trong cả giai đoạn này vào khoảng 12%.
– Phân kỳ 2015-2021: tốc độ gia tăng sản lượng chậm lạitừ 7,7% vào năm 2015 và dự báo sẽ giảm còn 1,5% vào năm 2021. Về sự gia tăng sản lượng tiêu thụ cũng giảm dần như sau:

Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019 Năm 2020 Năm 2021
Tăng thêm 141 triệu lít Tăng thêm 131 triệu lít Tăng thêm 113 triệu lít Tăng thêm

95 triệu lít

Tăng thêm

78 triệu lít

Tăng thêm 65 triệu lít

Tính theo đầu người thì:
– Lượng bia tiêu thụ cũng được phân thành 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn 2010-2015: tốc độ tăng nhanh đạt trung bình vào khoảng 8,5%/năm. Sau 6 năm thì lượng bia tiêu thụ trên đầu người tại Việt Nam tăng gần 2 lần từ 22 lít lên 44 lít/người.
+ Giai đoạn 2015-2021: tốc độ tăng trưởng còn 1,5%/năm, và sau 6 năm thì lượng bia uống chỉ tăng thêm 3 lít/năm. Như vậy, lượng bia tiêu thụ trên đầu người tại Việt Nam gần như đạt ngưỡng bão hòa.

– Đường đồ thị màu vàng thể hiện mức độ chi tiêu của người tiêu dùng cho sản phẩm bia các loại tăng dần đều từ năm 2010-2021. Tốc độ tăng bình quân 10%/năm. Tốc độ gia tăng chi tiêu này cũng tương đương với mức độ làm phát của nền kinh tế trong thời gian này. Lưu ý: sự gia tăng mức độ chi tiêu cho sản phẩm bia theo đường màu vàng thể hiện cả sự tăng giá của sản phẩm và sự gia tăng lượng tiêu thụ của người tiêu dùng.


Tốc độ tăng giá bình quân của các loại bia được bán ra tại thì trường Việt Nam chỉ đạt 4,8%/năm từ 2010-2021. Và giá của 1 lít bia (đến tay người tiêu dùng) sẽ vào khoảng 1,34 USD/lit sản phẩm vào năm 2021.
Nguồn số liệu: https://www.statista.com

DRAUGHT BEER – DRAFT BEER và CRAFT BEER

Trong nhưng năm gần đây, tăng trưởng của các dòng bia công nghiệp có xu hướng chậm lại nhưng các dòng Draught bia hay craft bia (bia thủ công) lại tăng lên một cách nhanh chóng.

1. Lịch sử :

Năm 1785, Joseph Bramah đã đăng ký bằng sáng chế về hệ thống chiết “rót” bia trực tiếp từ thùng chứa (Barrel) bằng các bơm tay bia đến các vòi chiết. Trong tiếng Anh cổ là từ “Dragan” bao gồm các nghĩa “drag”, “draw” và “draught” có nghĩa chung là “mang đi” hoặc “đẩy đi”. Theo thời gian thì hệ thống “rót bia” của Bramah ngày càng phổ biến và thuật ngữ “Draught bia” được dùng để chỉ loại bia được chiết ra từ keg (bằng hệ thống rót bia của Bramah). Tại Vương Quốc Anh, Ireland, Newzealand, và Úc thì sử dụng “Draught” còn tại Bắc Mỹ thì sử dụng “Draft”.

Với thùng chứa bia bằng kim loại (keg) đã thúc đẩy thêm sự ra đời của “Canned draught” tức là bia được “rót từ keg chứa có áp lực (không sử dụng bơm tay) mà sử dụng khí Nito hoặc CO2 để đẩy bia đến vòi rót.

Đến năm 1970, thuật ngữ “draught bia” thường được sử dụng cho bia sử dụng “áp lực” để “rót”.

Keg bia: là thùng chứa bia có dung tích 20-50 lít, làm bằng inox, có 1 lỗ ở trên đỉnh thùng để nạp bia vào hoặc lấy bia ra.

keg bia

Cask bia: là thùng chứa bia có dung tích 20-50 lít, làm bằng inox (loại cũ được làm bằng gỗ) nhưng khác với keg bia là có 2 lỗ: một ở trên đỉnh và một ở bên hông.

Ngày nay, các dòng Draught (draft) bia có thể được lọc hoặc/và thanh trùng trước khi chiết và keg (hoặc cask). Draght (draft) bia cần được bảo quản ở điều kiện dưới 12oC.

Ngoài ra, trên thế giới còn có các loại Draght bia đựng trong chai hoặc lon được gọi là “canned/bottled Draught bia” đây là một thuật ngữ Marketing nhằm để quảng cáo loại bia chai/lon có hương vị tươi nguyên như Draught bia.

Craft bia: là sản phẩm được sản xuất thủ công tại nhà hàng (pub breweries), hoặc các xưởng sản xuất quy mô nhỏ (microbreweris). Đa phần các loại craft bia không được qua quá trình thanh trùng nên vẫn được xem là một dòng thuộc nhóm draught bia.

2. Các loại Draught bia tại thị trường Việt Nam:

Draught Beer có thể được chia thành 3 loại như sau:

  • Bia hơi: đây là dòng bia rất phổ biến tại các tỉnh Bắc Trung Bộ và Bắc Bộ. Bia hơi có độ cồn thấp 3,8-4,0%V/v độ hòa tan nguyên thủy 9,5-10oP, thời gian lên men tương đối ngắn vào khoảng 12-14 ngày. Bia hơi được tiêu thụ chính vào mùa hè của khu vực từ Nghệ An trở ra phía Bắc. Bia hơi được xem là dòng bia bình dân, giá rẻ có sức tiêu thụ rất lớn và mức độ phổ biến rộng tại các tỉnh này.

  • Bia tươi: trái ngược với bia hơi về định vị và đối tượng tiêu dùng. Bia tươi được bán trong các nhà hàng, Club cao cấp hơn như “Bia Club, Vuvuzela, …”, Bia tươi có dãy độ cồn phong phú hơn, cũng như có nhiều dạng như bia vàng, bia đen, bia đỏ,… Quy trình sản xuất của bia tươi bài bản và đúng chuẩn mực. Vì thế, bia tươi có giá đắt hơn và nhằm vào đối tương khách hàng trung cấp trở lên đa phần là giới trẻ sành điệu, với các nhà hàng được thiết kế sang trọng, nổi bật, cá tính, có DJ phục vụ,… Hiện nay, dòng bia này đang rất phát triển tại Việt Nam với sự tham gia của các hãng bia lớn như Heineken, Sapporo, Budweiser,..

  • Bia nhà hàng (Bud Brewery hay còn gọi là bia thủ công – craft beer): mộ hình này rất phổ biến tại Châu Âu và Hoa Kỳ từ quá khứ đến hiện tại. Các nhà hàng tự sản xuất bia, đa phần thủ công và phụ vục bia cho khách hàng địa phương tại nhà hàng. Mỗi nhà hàng có một loại bia khác nhau rất đặc trưng, một nhà hàng có thể có nhiều loại bia và thay đổi theo mùa để tạo tính phong phú, lôi cuốn. Ở một số quốc gia như Bỉ, Đức, hay Tiệp Khắc thì bia nhà hành được xem là văn hóa đặc trưng.

Ở Việt Nam hiện tại có một số nhà hàng làm bia nổi tiếng như Nhà Hàng Lion, Hoa Viên, nhà hàng Legend, … Đây là dòng Draught Beer cao cấp nhất tại Việt Nam với đổi tượng chính là các khách hàng cao cấp, trung niên, thành công và thích thưởng thức bia.

3. Thị trường Draught quốc tế:

Tại Hoa Kỳ, thị trường bia đóng chai, lon đã đạt ngưỡng bão hòa và có xu hướng giảm từ năm 2008 đến nay, thì thị trường bia thủ công lại tăng trưởng đều qua các năm như hình sau:

Xu hướng ngành bia

Xu hướng Cao cấp hóa (Premiumisation)
Theo nghiên cứu mới đây của Nielsen phát hành vào tháng 12/2016, phân khúc hàng tiêu dùng cao cấp đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ và dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng do sức mua và mức chi tiêu của người tiêu dùng tăng trên toàn thế giới. Xu hướng này có thể được nhìn thấy nổi bật trong thị trường bia Mỹ:

Phân khúc Normal (Bia bình dân) vào năm 1965 chiếm đến hơn 70% tổng lượng tiêu thụ bia tại Mỹ, tuy nhiên tỷ trọng của phân khúc này có xu hướng giảm dần và đến năm 2015 chỉ còn 21,6%, nhường lại thị phần cho các phân khúc giá cao hơn. Thị phần phân khúc Premium đạt đỉnh vào năm 1981 với mức 64,3% tổng sản lượng bia toàn cầu và sau đó giảm dần. Từ giai đoạn 1981 đến nay, phân khúc giá cao hơn là Super-premium, bao gồm các loại bia thủ công, bia nhập khẩu, ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường, với thị phần tăng từ 8,7% vào năm 1981 lên đến 35,1% trong năm 2015.
Như vậy, có thể thấy rằng các phân khúc giá cao hơn đang dần chiếm lĩnh thị phần, và người tiêu dùng sẵn sàng trả mức giá cao hơn để thỏa mãn nhu cầu trải nghiệm những hương vị bia khác biệt. Cũng chính vì nhu cầu của thị trường ngày càng đa dạng, yếu tố đổi mới trong sản phẩm cả về hương vị, màu sắc, chất lượng và mẫu mã, bao bì, sẽ đóng vai trò quyết định ảnh hưởng tới tiêu thụ bia trong tương lai.

Trào lưu bia thủ công và xu hướng đa dạng trải nghiệm uống
Một điều có thể thấy rõ là thị hiếu của người tiêu dùng hiện nay đã thay đổi. Giờ đây, cộng đồng người tiêu thụ bia bắt đầu thể hiện sự quan tâm đối với lịch sử cũng như quy trình sản xuất đằng sau các sản phẩm mà họ uống và ưa thích trải nghiệm nhiều loại bia khác nhau. Có thể nói sự trung thành đối với một thương hiệu bia nhất định ở người tiêu dùng đang ngày một giảm, từ đó tạo ra sức ép lên các hãng bia tích cực đa dạng hóa danh mục sản phẩm và mở rộng sang cả phân khúc bia thủ công. Các công ty bia thủ công nhỏ lẻ cũng có cơ hội phát triển nhờ vào xu hướng thay đổi trong thị hiếu của người tiêu dùng

Bảng trên là các quốc gia đang có trào lưu bia thủ công phát triển mạnh mẽ  nhất tính đến năm 2015. Về khu vực, Bắc Mỹ và châu Âu nơi có số lượng công ty bia thủ công nhiều nhất, chiếm tỷ trọng gần 90% trong tổng số 10.000 công ty bia thủ công trên toàn thế giới. Xét về quốc gia, Mỹ tiếp tục là trung tâm của xu hướng này, với hơn 4000 công ty bia thủ công hoạt động mạnh mẽ trên  khắp cả nước.
Sức nóng của bia thủ công dường như chưa có chiều hướng hạ nhiệt. Cụ thể, trong năm 2016, mức tăng trưởng trong doanh thu đến từ phân khúc bia thủ công tại Mỹ cao hơn hẳn so với mức tăng trưởng của toàn thị trường, với tốc độ tăng là 6,2% so với con số 0% của toàn ngành. Thị phần của bia thủ công trên thị trường bia Mỹ hiện đang là 12,3% và được Brewers Association dự báo sẽ chạm  mức 20% vào năm 2020. Hai quốc gia còn lại nằm trong top 3 nước có số lượng cơ sở bia thủ công nhiều nhất là Anh với 723 công ty và Pháp với 654 công ty.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe
Theo số liệu thống kê của Canadean, tính đến năm 2015, hai dòng bia không cồn (bia có nồng độ cồn dưới 0,5%) và ít cồn (bia có nồng độ cồn nằm trong khoảng 0,5%-3%) chỉ chiếm tổng cộng 2,8% tổng sản lượng bia tiêu thụ toàn cầu. Tuy nhiên, nếu xét về tốc độ tăng trưởng, bia không cồn và ít cồn được ghi nhận có chỉ số CAGR 2010-2015 lần lượt là 2,54% và 4,9%, cao hơn nhiều so với mức 1,57% của toàn ngành. Động lực thúc đẩy tăng trưởng cho hai dòng sản phẩm này chủ yếu đến từ số lượng người và mức độ quan tâm của họ đối với các vấn đề về sức khỏe ngày càng tăng. Nhận thức về sức khỏe được nâng cao, cùng với các chiến lược quảng cáo hình ảnh sản phẩm nhắm đến đúng đối tượng khách hàng (người lái xe, phụ nữ có bầu, tu sĩ, người ăn chay…) sẽ là những yếu tố kích thích tiêu thụ bia không cồn và ít cồn trong tương lai. Đồng thời, các công ty bia cũng sẽ có chiến lược đón đầu xu hướng sản xuất thức uống tốt cho sức khỏe bằng cách cho ra các sản phẩm bia lowcarb, không chứa gluten và sử dụng nhiều hơn các nguyên liệu đến từ thiên nhiên.

(theo FPTS)

Phân loại bia

Có rất nhiều loại bia khác nhau, mỗi loại là một kiểu bia cụ thể có đặc trưng riêng về hương vị tổng thể, hình thái và có nguồn gốc khác nhau trong quá trình tiến hoá của ngành công nghiệp bia. Dựa vào đặc điểm của quá trình lên men, bia được chia thành 2 nhóm chính:

Bia Ale: được sản xuất bằng lên men nổi, nhiệt độ lên men cao từ 15 đến 23oC do đó lượng ester tạo ra nhiều làm cho bia có mùi vị hoa quả: táo, lê, dứa, ….

Bia lager: được sản xuất nhiều nhất trên thế giới, bằng phương pháp lên men chìm. Lager trong tiếng Đức nghĩa là lưu trữ được phát minh một cách tình cờ khi để bia qua mùa đông. Do nhiệt độ lên men thấp 7-10oC và 0-4oC trong quá trình trữ mà ester và các sản phẩm phụ tạo ra ít, nhờ đó người uống không bị nhức đầu khi thưởng thức các loại bia nay.

Phần lớn bia lager ngày nay dựa trên kiểu Pilsener, được sản xuất lần đầu tiên năm 1842 tại thành phố Pilsen (Plzeň), Cộng hòa Séc. Các loại bia lager Pilsener có màu sáng, được cacbonat hóa nồng độ cao có hương vị mạnh của hoa bia và nồng độ cồn 3-6% theo thể tích.

Ngoài ra, còn có các loại bia khác: bia rau quả, bia tồn trữ trong thùng gỗ sồi, bia hun khói, ….