BIA CHAI HAY BIA LON?

Hai dạng bao bì cơ bản hiện nay được sử dụng trong sản xuất bia là chai thủy tinh và lon nhôm. Chai thủy tinh được sử dụng từ rất lâu đời trong sản xuất bia cũng như các loại thực phẩm khác. Lon được được sử dụng lần đầu vào năm 1935 tại Richmond, Virginia. Sự ra đời của Bia lon đã từng có những đe dọa đến tương lai của bia chai. Bài viết này xem xét các ưu và nhược điểm của lon và chai dựa trên các vấn đề sau:

  1. Các vấn đề trong quá trình sử dụng.
  2. Sự xâm nhập của khí ngoài môi trường và sự thất thoát CO2 trong quá trình lưu trữ sản phẩm.
  3. Sự linh động, không gian và khả năng cho quảng cáo.
  4. Hiệu quả trong lưu trữ, vận chuyển từ nhà máy đến người tiêu dùng.
  5. Khối lượng nhẹ.

Có 2 vấn đề liên quan đến chất lượng bia thành phẩm sau khi đóng gói: sự suy thoái cặn bia và sự suy thoái mùi vị. Ổn định cặn bia thì phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trạng thái vi sinh, chất lượng bia trước chiết và điều kiện thanh trùng. Vấn đề ổn định mùi vị bia thì bao bì thủy tinh là một chất trơ và không phát hiện bất cứ một tác động trực tiếp nào đến chất lượng sản phẩm. Đối với bia Lon thì lại là vấn đề khác, khi lớp phủ bên trong (internal coating) có thể ảnh hưởng đến bia ở 2 vấn đề là chất lượng lớp phủ và khả năng ngăn cách bia tiếp xúc với lớp nhôm (hoặc thiếc). Đã có nhiều ghi nhận về sự thôi nhiễm kim loại vào bia từ vỏ nhôm, chất lượng của bia sẽ trầm trọng hơn khi có mặt của oxy. Tuy nhiên, các nhà sản xuất vỏ lon đã nghiên cứu nhiều cải tiến về kỹ thuật phun phủ cũng như chất lượng lớp lót đã cải thiện các nhược điểm này của bia lon. Các nhà sản xuất vỏ lon cũng đã làm việc với nhà sản xuất thiết bị cán nắp (seamer) để giảm thiểu sự xâm nhập của oxy trong quá trình chiết. Bao bì lon (nhôm) bảo vệ bia trước tác động của ánh sáng tốt hơn so với chai.

Vỏ lon và nắp lon ngày càng được làm mỏng hơn để tiết kiệm nguyên liệu, cũng như giá thành bao bì. Giới hạn độ mỏng của lon nhôm phải chịu được áp suất (bên trong) lớn hơn 6.5 bar hay lực nén trục lớn hơn 800N. Một so sánh đơn giản về không gian chứa (tồn trữ) giữa bia chai và bia lon có cùng 330ml bia như sau: một chai cần khoảng không là 581cm3 và một lon bia cần 397cm3. Thêm vào đó, lon bia được thiết kế với các góc cạnh nên có thể dễ dàng đặt chồng (nhiều lớp) lên nhau. Như vây, bao bì lon có lợi thế về mặt tiết kiệm không gian để chất, chứa, chuyên chở hơn bia chai.

Đối với người tiêu dùng mua bia về uống (off trade) thì bia lon nhẹ hơn, một bộ vỏ, nắp lon nhôm chỉ nặng khoảng 9,5g khi so sánh với 150g của vỏ chai bia. Với cách đóng thùng đa hướng, khối lượng hợp lý khoảng 8kg/thùng thì người tiêu dùng dễ dàng cầm, nắm để mang bia về. Một điểm lợi thế của bia lon liên quan đến diện tích dành cho quảng cáo trên bao bì. Rõ ràng, nhà sản xuất có thể in thông tin lên bất cứ vị trí nào của bề mặt vỏ lon, với công nghệ hiện tại thì các nhãn, thông tin, hình ảnh có thể được in từ 6 đến 8 màu. Trong khi đó, chai bị giới hạn bởi diện tích nhãn, số lượng nhãn dán trên thân chai.

Với những lợi thế như trên, thì nhu cầu sử dụng vỏ lon trong sản xuất đồ uống tăng liên tục trong các năm vừa qua. Năm 2013, theo số liệu thống kê của Ball Packaging thì số lượng vỏ lon tiêu thụ của mỗi người tại Bắc Mỹ là 224 cái, tại Úc là 194 cái, tại Châu Âu là 56 cái.

Châu Âu là thị trường tiêu thụ đồ uống lớn thứ 2 trên thế giới, và bao bì chai lại chiếm ưu thế tại thị trường này với hơn 74 tỷ vỏ chai tiêu thụ tại đây so với 314,9 tỷ vỏ trên toàn cầu (số liệu của Euromonitor năm 2013). Thủy tinh là vật liệu tuyệt vời khi không bị các vấn đề như sự thôi nhiễm của kim loại vào bia, sự thẩm thấu CO2 ra ngoài hay xâm nhập của Oxy vào bia. Tuy nhiên, vẫn có một yếu điểm là lớp lót của nắp chai vẫn có thể cho không khí, hay CO2 đi qua. Ngày nay, thì các vật liệu mới đã được nghiên cứu và áp dụng để giải quyết vấn đề này.

Lợi thế của bao bì chai là sự đa dạng trong thiết kế hình dáng, màu sắc. Đối với nhà sản xuất thì họ luôn muốn tận dụng ưu điểm này để tạo ra sự nổi bật, nét đặc trưng riêng của mình. Bên cạnh đó, thì khối lượng của chai luôn là vấn đề cần quan tâm, các nhà sản xuất vỏ chai luôn nghiên cứu những kỹ thuật, công nghệ để giảm khối lượng chai đến mức thấp nhất có thể như chai 700ml có khối lượng 300g được giảm xuống 750ml có khối lượng 300g. Hay như hiện nay, chai 330 ml có khối lượng 155g.

Trong việc quyết định loại bao bì sử dụng thì người Châu Âu quan tâm đến môi trường nhiều hơn. Một vỏ chai có thể tái sử dụng nhiều lần do đó, sẽ giảm được tiêu hao nguồn tài nguyên, năng lượng hơn so với vỏ lon. Theo tổ chức FEVE (European Container Association) thì có đến 70% số vỏ chai tại Châu Âu được tái sử dụng lại. Tuy nhiên, việc tái sử dụng lại chai cũng có vấn đề rất lớn là làm sao các nhà sản xuất có thể thu hồi lại chai để tái sử dụng nhất là các chai được bán tại siêu thị, của hàng tiện dụng (off trade). Một giải pháp đưa ra là chính quyền hay một tổ chức trung gian đặt máy thu hồi chai (chai thủy tinh và chai PET) tại nơi công cộng. Người tiêu dùng sẽ trả lại chai vào máy và nhận được 1 khoản tiền. Thiết bị này sẽ phân loại chai theo kiểu dáng, nhà sản xuất để trả lại cho nhà máy bia.

máy thu hồi chai

Kết luận: mỗi loại bao bì đều có ưu thế riêng trong sản xuất, vận chuyển và trải nghiệm đối với người tiêu dùng. Nhìn chung thì bia lon có nhiều ưu điểm hơn so với bia chai, nhưng ở thời điểm hiện tại thì các nhà máy bia đều sản xuất cả bia chai và lon, thêm vào đó hầu hết các nhãn bia đều có cả bao bì chai và lon. Tuy nhiên, 2 loại bao bì này đang chịu sự cạnh tranh mạnh mẻ từ bao bì PET. Nhu cầu sử dụng bao bì PET đã phát triển nhanh trong những năm vừa qua với ưu điểm: rẻ, nhẹ, đa dạng, tiện dụng.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *